Aktualności
Diagnostyka wirusowego zapalenia wątroby typu C
Co to jest przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C i jakie są jego przyczyny?
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW typu C) jest chorobą wywołaną przez wirus zapalenia wątroby typu C (HCV), w której dochodzi do zapalenia toczącego się w tkance wątroby, powodującego powstanie zmian martwiczo-zapalnych. Jeżeli zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C trwa powyżej 6 miesięcy, wtedy jest to przewlekłe WZW typu C.
Wirus zapalenia wątroby typu C jest jednym z wirusów zapalenia wątroby. W tej grupie chorób znajduje się także np. wirus zapalenia wątroby typu B lub wirus zapalenia wątroby typu A. Każdy z tych wirusów ma odrębną charakterystykę i przebieg, jednak wszystkie powodują powstawanie zmian zapalno-martwiczych w wątrobie.
Wirus zapalenia wątroby typu C, oprócz niekorzystnych zmian w wątrobie, może powodować także wiele innych objawów ze strony innych narządów. W przypadku zakażenia eliminacja wirusa występuje u około 15–50% przypadków, głównie w objawowym przebiegu ostrego zapalenia wątroby typu C. U pozostałych chorych rozwija się zapalenie przewlekłe.
Przewlekłe zapalenie wątroby typu C jest chorobą, która postępuje powoli, jednak w ciągu 20–25 lat trwania prowadzi do marskości wątroby u 5–20% chorych. Samoistna eliminacja wirusa u chorych zakażonych przewlekle jest bardzo rzadka – około 0,02% przypadków rocznie.
Zakażenie wirusem odbywa się przez kontakt z krwią zakażonej osoby lub jej pochodnymi (np. niejałowe narzędzia medyczne lub sprzęty niemedyczne – szczoteczka do zębów, żyletka do golenia, przeszczepione narządy, hemodializa).
Zakażenia wśród osób pozostających w stałych związkach seksualnych są rzadkie, natomiast częste zmiany partnerów seksualnych zwiększają ryzyko zakażenia.
Jak często występuje przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C?
Na świecie liczba osób zakażonych WZW typu C wynosi około 65–85 mln. 34 mln w Azji, 25,7 mln w Afryce i 7,7 mln w Europie.
W Polsce w 2015 roku rozpoznano 4282 przypadki WZW typu C, głównie u osób dorosłych. Mniej więcej 60–90% wszystkich zarejestrowanych zakażeń wiąże się z kontaktem z systemem ochrony zdrowia (leczenie szpitalne lub ambulatoryjne). Przyjmuje się, że około 200 tys. osób w Polsce jest zakażonych WZW typu C.
Wśród narkomanów, zakażonych jest ok. 50% osób uzależnionych od środków dożylnych.
Powyższe dane odnoszą się do wszystkich osób zakażonych WZW typu C, to znaczy także do osób chorych na ostre zapalenie wątroby typu C – zakażenie trwające mniej niż 6 miesięcy.
Jak się objawia przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C?
Objawy przewlekłego zapalenia wątroby typu C są podobne do objawów przewlekłego zapalenia wątroby typu B. Większość chorych nie odczuwa żadnych dolegliwości.
Najczęstszym objawem jest uczucie zmęczenia oraz obniżony nastrój.
Ponadto może pojawić się nieznaczne powiększenie wątroby, a czasem także żółtaczka, występująca stale lub pojawiająca się okresowo. Rzadko występuje powiększenie śledziony.
Okresowe zaostrzenie przewlekłego zapalenia wątroby typu C może przypominać ostre WZW.
Czasem pierwsze pojawiają się objawy związane z powikłaniami WZW typu C, czyli np. marskością wątroby lub pozawątrobowymi powikłaniami związanymi z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego, np. guzkowe zapalenie tętnic, kłębuszkowe zapalenie nerek. Mogą występować także objawy skórne – plamica uniesiona, liszaj płaski lub łuszczyca.
Marskość wątroby stanowi częste powikłanie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C. Czynniki, które przyspieszają powstanie marskości to: alkohol, nadwaga i otyłość, palenie papierosów, zwiększone stężenie żelaza, stłuszczenie wątroby, cukrzyca, towarzyszące zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B lub HIV. Marskością bardziej zagrożeni są także pacjenci płci męskiej, zakażeni genotypem wirusa 3, u których do zakażenia doszło w wyniku przetoczenia krwi lub którzy w momencie zakażenia mieli ponad 40 lat.
Co robić w przypadku wystąpienia objawów przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C?
Przewlekłe zapalenie wątroby typu C jest chorobą, która w większości przypadków nie powoduje żadnych objawów lub jej objawy są bardzo niecharakterystyczne – zmęczenie, złe samopoczucie.
W przypadku podejrzenia, że mogło dojść do zakażenia (np. użycie cudzej golarki lub żyletki, przypadkowy kontakt seksualny), należy zgłosić się do lekarza, który zbierze wywiad, zbada pacjenta i w razie potrzeby skieruje na badania dodatkowe, z których kluczowym dla ustalenia rozpoznania jest badanie przeciwciał anty-HCV we krwi.
U ponad 50% zakażonych nie udaje się określić, jak ani kiedy doszło do zakażenia, dlatego też w przypadku wątpliwości lub występowania niepokojących objawów, należy zwrócić się do lekarza.
Jakie są metody leczenia przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C?
Leczenie obejmuje prowadzenie odpowiedniego trybu życia oraz leczenie farmakologiczne.
Chorzy na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C nie powinni spożywać alkoholu, ponieważ alkohol nasila uszkodzenie wątroby i dwukrotnie przyspiesza powstanie marskości wątroby. W wyjątkowych sytuacjach można dopuścić wypicie małych ilości alkoholu, np. kieliszek wina raz na kilkanaście dni.
Na przebieg zakażenia korzystnie wpływa natomiast picie kawy.
Jeżeli chory jest podatny – czyli nie ma we krwi przeciwciał – na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu A i typu B, to należy się zaszczepić.
Pacjenci chorzy na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C powinni dbać o utrzymywanie prawidłowej masy ciała (BMI między 19 a 25 kg/m2).
Celem leczenia farmakologicznego jest eliminacja z organizmu wirusa zapalenia wątroby typu C, co znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju marskości wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego.
W leczeniu stosuje się leki z trzech grup: interferon α, rybawirynę oraz leki o bezpośrednim działaniu przeciwwirusowym. Konkretny schemat leczenia jest ustalany przez lekarza dla danego pacjenta. Przy wyborze schematu oraz czasu leczenia lekarz bierze pod uwagę genotyp wirusa zapalenia wątroby typu C, stopień zaawansowania włóknienia wątroby oraz rozpoznanie marskości, wyniki ewentualnego poprzedniego leczenia, choroby współistniejące u pacjenta (np. niewydolność nerek) oraz uwarunkowania lokalne, czyli dostępność refundowanej danej terapii. W Polsce leczenie refundowane w ramach programów lekowych prowadzą uprawnione ośrodki, o których informacje są dostępne w oddziałach wojewódzkich NFZ.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C?
Wyleczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C jest możliwe. W zależności od genotypu wirusa oraz wyboru terapii, różne są odsetki wyleczeń, generalnie jednak trwałą eliminację wirusa z organizmu uzyskuje się u ponad połowy leczonych.
źródło tekstu: https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/watroba/51191,wzw-typu-c-i-przewlekle-zapalenie-watroby - data dostępu: 10.02.2018 r.